Praten met je puber gaat soms vanzelf. Jullie lachen, maken een grapje, wisselen wat uit en je denkt: hé, dit gaat eigenlijk best goed. Maar er zijn ook momenten waarop het voelt alsof je tegen een muur praat. Je stelt een vraag en krijgt een zucht. Of een kort “weet ik niet”. Of nog erger: een blik die zegt dat je je er vooral niet mee moet bemoeien.
Veel ouders denken dan dat hun puber niet wil praten. Maar vaak zit het probleem helemaal niet in de wil. Het zit veel vaker in hoe het gesprek begint. In gesprekken met pubers zijn er drie valkuilen waar bijna iedere ouder (ik ook) wel eens in stapt.
Valkuil 1: Te veel vragen stellen
Je puber komt thuis van school en je bent nieuwsgierig naar hoe de dag was. Dus je begint met: “Hoe was het vandaag?” Daarna volgt al snel: “Wat hebben jullie gedaan?” “En hoe ging die toets eigenlijk?” “Was het moeilijk?” “Heb je Lisa nog gezien?” Voor je het weet voelt het gesprek voor je puber meer als een soort verhoor dan als een gezellig moment samen.
Veel pubers reageren dan steeds korter. Eerst nog een redelijk antwoord, daarna alleen “goed”, “normaal” of “weet ik niet”. Niet omdat ze niets willen vertellen, maar omdat al die vragen als druk kunnen voelen. Terwijl jij eigenlijk alleen maar geïnteresseerd bent.
Wat vaak beter werkt, is eerst gewoon even naast elkaar zijn zonder meteen vragen te stellen. Samen koken, een stukje rijden, de hond uitlaten of gewoon even rondhangen in de keuken. Als er minder druk ligt op het gesprek, komt er vaak vanzelf iets. En soms hoor je dan ineens veel meer dan wanneer je er actief naar vraagt.
Valkuil 2: Meteen oplossingen geven
Stel dat je puber zegt: “Mijn mentor is echt irritant.” Veel ouders schieten dan automatisch in de oplossingsstand. Je zegt bijvoorbeeld: “Misschien moet je gewoon beter opletten in de les.” Of: “Je kunt toch even met hem gaan praten?” Of: “Misschien bedoelt hij het niet zo.”
We bedoelen het goed. We willen helpen en het probleem oplossen. Maar voor een puber voelt dat vaak alsof je niet echt luistert. Alsof je meteen iets van hen verwacht of hun gevoel wegduwt.
Soms wil een puber helemaal geen oplossing. Die wil gewoon even zijn verhaal kwijt. Even stoom afblazen. Op zo’n moment kan het al genoeg zijn om te zeggen: “Dat klinkt inderdaad irritant” of “Ik snap dat je daar geen zin in hebt.” En daarna even stil te zijn.
Heel vaak gebeurt er dan iets bijzonders: je puber gaat verder praten. Niet omdat je een oplossing gaf, maar juist omdat je eerst ruimte gaf.
Valkuil 3: Het gesprek op het verkeerde moment beginnen
Timing speelt bij pubers een grotere rol dan je misschien denkt. Je herkent het vast: je puber zit midden in een game, is net binnengekomen na een lange schooldag of ligt net lekker op de bank met een telefoon. En precies op dat moment besluit jij dat het een goed moment is om iets belangrijks te bespreken.
Je begint bijvoorbeeld over huiswerk, een toetsweek of een kamer die nog opgeruimd moet worden. De reactie die je krijgt is vaak voorspelbaar: “Niet nu.” “Mam, echt even niet.” Of een diepe zucht.
Dat betekent niet dat je puber niet wil praten. Alleen dat het moment niet goed voelt. Veel gesprekken met pubers ontstaan juist op onverwachte momenten: in de auto, laat op de avond, tijdens een wandeling of als jullie samen iets aan het doen zijn. Op dat soort momenten voelt het gesprek minder beladen en gaat het vaak vanzelf.
Eerst zelf even chill
Zelfs als je deze valkuilen kent, blijft het soms lastig, I know! Zeker op dagen waarop je moe bent, geïrriteerd of al drie keer hetzelfde hebt gevraagd. Dan reageer je toch anders dan je eigenlijk zou willen.
Daarom oefenen we in mijn nieuwe Chill Challenge – van Momzilla naar Aankoeterqueen eerst iets anders dan gesprekstechnieken. In de challenge ga je namelijk eerst kijken hoe je zelf even kunt ontspannen voordat je reageert. Even uit die automatische reactie stappen en bewust kiezen: wat voor ouder wil ik op dit moment zijn?
Misschien een rustige ouder die even luistert. Misschien een nieuwsgierige ouder die vragen stelt zonder druk. Of gewoon een ouder die denkt: laat ik eerst even ademhalen voordat ik iets zeg.
In de challenge zit ook elke dag een hele praktische aankoetertip: kleine dingen die je kunt doen zodat de verbinding met jezelf en je puber een boost krijgt. Want laten we eerlijk zijn, dat is in elk gezin met pubers nodig.
De Chill Challenge kun je gratis doen als je lid bent van de Levenmetpubers Community. Daar delen ouders ook hun eigen situaties en oefenen we samen hoe je net iets rustiger en relaxter kunt reageren. Doe je niet mee met de community, dan kun je de challenge ook gewoon los volgen.
Wat ik in ieder geval vaak zie bij ouders is dat een paar kleine aanpassingen in zelfzorg al verrassend veel verschil kan maken. Je hoeft het ouderschap van pubers echt niet perfect te doen. Maar een beetje meer chill reageren helpt vaak meer dan je denkt. 😊
